Organización Territorial


Santa Mariña de Arcos da Condesa, constituída en Entidade Local Menor polo Decreto de 18 de xaneiro do 1946 (B.O.E. número 41, do 10 de febreiro de 1946), é unha das nove parroquias do municipio de Caldas de Reis (Pontevedra), ademais de arciprestado de Moraña de Arriba e diócese de Santiago.

Cunha extensión de 760 hectáreas, limita ao Norte coa parroquia de Santa María de Caldas de Reis (Caldas de Reis) e coa de San Salvador de Saiáns (Moraña); ao Sur coa de San Cristovo de Briallos (Portas); ao Leste coa de San Salvador de Saiáns (Moraña); e ao Oeste coa de Santa María de Portas (Portas).

É probable que o seu nome derive, por unha banda, do latín arcix, que significa “castelo ou fortaleza” e, de feito, é coñecida na parroquia a existencia e desaparición durante o S. XX das ruínas da Torre da Tenencia, que se erguía no lugar de San Martiño, e as dun mosteiro (poida que o Mosteiro de San Breixo de Arcos) reconvertido a casa-pazo polos Traba no lugar de Marán; e, por outra banda, á condesa Munia Froilaz, irmá de Pedro Froilaz, conde de Traba.

Por ela atravesa a Vía Romana XIX, itinerario “antonino” que transcorre entre Braga e Lugo, e que coincide nun 85-90 % co Camiño Portugués a Santiago de Compostela.

Como integrante da Ruta Xacobea, atópase cruzada de Sur a Norte polo Camiño Portugués a Santiago de Compostela, que discorre polos núcleos de poboación de O Ameal e Baja, e en paralelo ao río Chaín. No entorno do Camiño atópase a Ermida consagrada a Santa Lucía, concretamente no lugar do Ameal e da cal se coñece a súa esistencia xa no ano 1607. Así mesmo, no ámbito territorial da freguesía érguese a Igrexa Parroquial de Santa Mariña, do século XIX, no lugar de San Martiño, por onde algún peregrino continua o seu camiño, o que fai pensar na posibilidade de que nalgún momento da historia o Camiño a Santiago transcorrera por este lugar; de feito, destaca no muro traseiro da Igrexa a figura do Apóstolo Santiago.

Conforme datos do Instituto Nacional de Estadística, a 1 de xaneiro do 2019, en Arcos da Condesa figuran censados 399 habitantes, repartidos en 10 entidades de poboación espalladas nas abas do Monte Agüeiros: Ameal, Arosa, Badoucos, Baja, Ceboleira, Marán, Penalta, San Martiño e Valsordo. Mais o número de persoas que habitan a parroquia supera os 400.

Posición xeográfica
Latitude: 42,578º N Lonxitude: -8,6350º O
Orografía

Atendendo ao seu medio físico, Arcos da Condesa delimita polo Leste co Monte Agüeiros, unha sucesión de elevacións de entre 200 e 300 metros, onde predomina o piñeiro e a frondosa, e por onde avanzan varios regatos de Leste a Oeste, todos eles afluentes do río Chaín, que discorre de Sur a Norte e, á súa vez, é afluente do río Umia.

Os regatos referidos son: Pedra Filga (Pitaína), Foxacos ou de Vega (conflúe co rego Badoucos), Badoucos ou Regueira, Valorento, Arcos e Porto (delimitación coa parroquia de Briallos, Portas).

A orografía da parroquia é unha combinación de zona baixa e zona de montaña. Por unha banda, a primeira das zonas está adicada á agricultura e dispón dunha zona inundable entre o Camiño a Santiago e o monte da Presa, por onde discorre o río Chaín. Por outra banda, a segunda está constituída polo xa citado Monte Agüeiros, onde conflúen a zona forestal pública (Monte de Utilidad Pública Agüeiros Nº1) e privada, e por onde transcorren rutas de sendeirismo. Así mesmo, na zona baixa sobresaen o Monte do Castro, o Monte do Sixto, o Monte da Revolta (case extinto), a Carballeira do Bacelo, o Monte de Santa Lucía e o Monte da Presa (delimitación co concello de Portas).

Clima

Trátase dunha zona caracterizada por un clima Mediterráneo marítimo, con marcada influencia atlántica. Dispón así dun clima moi húmido, cunha precipitación media anual de 1.490,48 mm; o periodo de máximas precipitacións abrangue de outubro a xaneiro e o periodo de mínimas precipitacións de xuño a agosto. A temperatura media anual é de 14,53 ºC.

Comunicacións
Estradas Aeroportos Estacións de FF.CC Estacións de Autobuses
N-550: Tui – A Coruña Rosalía de Castro, Santiago de Comp.: 52 km Pontevedra: 17 kmPontevedra: 17 km
N-640: Vil. de Arousa – A Estrada – Lalín Peinador, Vigo: 48 km Vilagarcía: 17,7 kmVilagarcía de Arousa: 11 km
AG-41: Autovía do Salnés Alvedro, A Coruña: 115 km A Estrada: 24 km
AP-9: Autoestrada do Atlántico Francisco Sá Carneiro, Oporto: 148 km
VG-4.3: VAC Vilagarcía – Cambados
Distancias
  • Caldas de Reis: 3,5 km
  • Vilagarcía de Arousa: 11 km
  • Pontevedra: 21 km
  • A Estrada: 24 km
  • Santiago de Compostela: 50 km
  • Vigo: 45 km